Nhắc đến Hát Then, người ta thường nghĩ ngay đến tiếng đàn Tính ngân vang giữa núi rừng Đông Bắc. Đối với đồng bào Tày và Nùng ở Lạng Sơn, đàn Tính không chỉ là một nhạc cụ mà còn là biểu tượng của đời sống tinh thần, gắn bó với những làn điệu dân ca, các nghi lễ truyền thống và những dịp sinh hoạt cộng đồng.
Qua nhiều thế hệ, tiếng đàn Tính vẫn được gìn giữ như một phần không thể thiếu trong bản sắc văn hóa của Xứ Lạng.
Nguồn gốc của đàn Tính
Đàn Tính, hay còn gọi là Tính tẩu, là nhạc cụ truyền thống đã xuất hiện từ lâu trong đời sống của người Tày và người Nùng.
Theo các nhà nghiên cứu văn hóa dân gian, cây đàn được sử dụng chủ yếu để đệm cho Hát Then và nhiều hình thức diễn xướng dân gian khác. Trải qua thời gian, đàn Tính trở thành biểu tượng nghệ thuật của các cộng đồng cư dân vùng Đông Bắc.
Cấu tạo mộc mạc nhưng tinh tế
Đàn Tính có hình dáng đơn giản nhưng mang vẻ đẹp riêng.
Thân đàn thường được làm từ gỗ, bầu đàn được chế tác từ quả bầu khô, cần đàn dài và dây đàn tạo nên âm thanh trong trẻo, sâu lắng.
Chính sự giản dị ấy đã giúp cây đàn giữ được nét mộc mạc, gần gũi với đời sống của đồng bào miền núi.
Âm thanh mang đậm bản sắc
Tiếng đàn Tính không quá mạnh mẽ mà nhẹ nhàng, trầm ấm và giàu cảm xúc.
Khi kết hợp cùng Hát Then, âm thanh của đàn giúp câu hát trở nên sâu lắng hơn, truyền tải những câu chuyện về quê hương, con người, tình cảm gia đình và khát vọng về cuộc sống bình yên.
Đó cũng là lý do cây đàn luôn được xem là "linh hồn" của Hát Then.
Giá trị trong đời sống cộng đồng
Không chỉ xuất hiện trong các nghi lễ truyền thống, đàn Tính ngày nay còn được biểu diễn trong nhiều chương trình văn hóa, lễ hội và hoạt động giao lưu nghệ thuật.
Nhiều nghệ nhân tại Lạng Sơn vẫn kiên trì truyền dạy kỹ năng chế tác và biểu diễn đàn Tính cho thế hệ trẻ, góp phần gìn giữ một loại hình nghệ thuật đặc sắc của địa phương.
Góp phần quảng bá văn hóa Xứ Lạng
Cùng với Hát Then, đàn Tính đã trở thành hình ảnh quen thuộc trong các chương trình giới thiệu văn hóa của Lạng Sơn.
Âm thanh mộc mạc của cây đàn không chỉ chạm đến cảm xúc của người nghe mà còn góp phần quảng bá bản sắc văn hóa của các dân tộc Tày, Nùng đến với du khách trong và ngoài nước.
Các địa điểm có thể kết hợp khám phá
Bảo tàng tỉnh Lạng Sơn
Nơi lưu giữ nhiều hiện vật và tư liệu về lịch sử, văn hóa của các dân tộc trên địa bàn tỉnh.
Làng du lịch cộng đồng Quỳnh Sơn
Điểm đến tiêu biểu để tìm hiểu đời sống, kiến trúc và các giá trị văn hóa của người Tày.
Núi Mẫu Sơn
Không chỉ nổi tiếng bởi cảnh quan thiên nhiên mà còn là nơi hội tụ nhiều nét văn hóa truyền thống của đồng bào vùng cao.
Lễ hội Lồng Tồng
Lễ hội đầu xuân của người Tày, Nùng, nơi các hoạt động văn hóa dân gian thường được tái hiện và gìn giữ.
Kết luận
Đàn Tính không chỉ là một nhạc cụ truyền thống mà còn là biểu tượng văn hóa của người Tày và người Nùng ở Lạng Sơn. Qua tiếng đàn mộc mạc, những giá trị về lịch sử, tín ngưỡng và nghệ thuật dân gian vẫn tiếp tục được lưu truyền, góp phần làm phong phú thêm bản sắc văn hóa của Xứ Lạng.
