Trong kho tàng văn hóa dân gian của Lạng Sơn, Hát Then là một loại hình diễn xướng truyền thống mang giá trị đặc biệt đối với cộng đồng người Tày và người Nùng. Không chỉ là những làn điệu mượt mà, Hát Then còn phản ánh đời sống tinh thần, tín ngưỡng và những ước vọng tốt đẹp của con người về cuộc sống, mùa màng và hạnh phúc.
Ngày nay, Hát Then không chỉ được gìn giữ trong các bản làng mà còn trở thành niềm tự hào của văn hóa Xứ Lạng và vùng Đông Bắc Việt Nam.
Nguồn gốc của Hát Then
Theo nhiều nghiên cứu văn hóa dân gian, Hát Then đã xuất hiện từ rất lâu trong đời sống của người Tày và người Nùng.
Ban đầu, Then gắn với các nghi lễ tín ngưỡng, cầu an, cầu mùa, cầu sức khỏe và nhiều nghi thức cộng đồng. Trải qua thời gian, Hát Then dần phát triển thành một loại hình nghệ thuật dân gian được biểu diễn trong nhiều dịp lễ hội, ngày vui và các sự kiện văn hóa.
Tiếng đàn Tính – linh hồn của Hát Then
Nhắc đến Hát Then không thể thiếu cây đàn Tính.
Âm thanh mộc mạc của đàn Tính hòa cùng lời hát tạo nên không gian nghệ thuật giàu cảm xúc. Những giai điệu nhẹ nhàng, sâu lắng giúp người nghe cảm nhận được vẻ đẹp của thiên nhiên, tình yêu quê hương và đời sống của đồng bào vùng cao.
Đàn Tính và Hát Then đã trở thành hai hình ảnh gắn bó mật thiết trong văn hóa người Tày, Nùng.
Giá trị văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ
Qua nhiều thế hệ, Hát Then luôn được cộng đồng trân trọng và truyền dạy.
Các nghệ nhân dân gian đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn lời ca, giai điệu và kỹ thuật biểu diễn. Nhiều câu lạc bộ Hát Then tại Lạng Sơn cũng được thành lập nhằm giúp thế hệ trẻ tiếp cận và tiếp nối giá trị văn hóa truyền thống.
Di sản văn hóa của nhân loại
Năm 2019, Thực hành Then của người Tày, Nùng và Thái ở Việt Nam được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
Đây không chỉ là niềm tự hào của cộng đồng các dân tộc mà còn góp phần quảng bá bản sắc văn hóa Việt Nam đến bạn bè quốc tế.
Đối với Lạng Sơn, Hát Then tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong đời sống văn hóa và các hoạt động cộng đồng.
Hát Then trong đời sống hôm nay
Ngày nay, Hát Then vẫn xuất hiện trong nhiều lễ hội, chương trình giao lưu văn hóa và các sự kiện du lịch của tỉnh Lạng Sơn.
Việc bảo tồn và phát huy giá trị của Hát Then không chỉ giúp lưu giữ một loại hình nghệ thuật truyền thống mà còn góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa của các dân tộc Tày, Nùng trên địa bàn tỉnh.
Các địa điểm có thể kết hợp khám phá
Làng du lịch cộng đồng Quỳnh Sơn
Một trong những nơi còn lưu giữ đậm nét văn hóa của người Tày với nhiều hoạt động văn nghệ dân gian.
Bảo tàng tỉnh Lạng Sơn
Địa điểm lưu giữ nhiều tư liệu, hiện vật và giá trị văn hóa của các dân tộc sinh sống tại Lạng Sơn.
Núi Mẫu Sơn
Không chỉ nổi tiếng bởi cảnh quan thiên nhiên mà còn là nơi hội tụ nhiều giá trị văn hóa của các dân tộc vùng cao.
Lễ hội Lồng Tồng
Lễ hội truyền thống của đồng bào Tày, Nùng, nơi du khách có cơ hội tìm hiểu thêm về các loại hình văn hóa dân gian đặc sắc.
Kết luận
Hát Then là một di sản văn hóa quý báu của người Tày và người Nùng ở Lạng Sơn. Với những giai điệu sâu lắng, tiếng đàn Tính mộc mạc cùng giá trị tinh thần được lưu truyền qua nhiều thế hệ, Hát Then đã trở thành biểu tượng của văn hóa dân gian vùng Đông Bắc.
Giữa nhịp sống hiện đại, việc gìn giữ và phát huy Hát Then không chỉ góp phần bảo tồn di sản mà còn giúp lan tỏa những giá trị văn hóa đặc sắc của Xứ Lạng đến với nhiều thế hệ và bạn bè quốc tế.
